A

anne sütü

Doğumdan iki yaşın sonuna kadar devam eden dönem, çocuklarda büyüme ve gelişimin en hızlı olduğu, yaşama sağlıklı bir başlangıç yapabilmenin en gerekli olduğu kritik bir süreçtir. Anne sütü ile beslenen bebeklerde enfeksiyon hastalıkları, alerjik hastalıklar, ishal ve solunum yolu hastalıkları daha az görülür, beyin gelişimi daha iyidir. Bu nedenle, bebeğinize ilk 6 aylık dönemde SADECE ANNE SÜTÜ vermelisiniz.

B

beşik

Yeni doğan bebeklerin ve emekleyip yürümeye başlayan ufak çocukların yatması için kullanılan sabit ya da sallamalı, çocuğun düşmemesi için genellikle parmaklıklı karyola benzeri yataklardır. Günün büyük bir kısmını uyuyarak geçiren, ilk 6 ay omurgası yumuşak, refleksleri gelişmemiş bebeğinize, karnınızdaki kadar rahat, kucağınız gibi güvenli bir yaşam alanı seçmelisiniz.

C

cilt

Bebeklerin cildi ince, duyarlı ve daha az yağlıdır. Bu yüzden tahrişlere ve mikroplara karşı direnci azdır. Beklenen doğum süresi geçmiş bebeklerin cildi buruşuktur ve doğumu izleyen ha?alar içinde hava ve giysilerle temas ettiğinden pul pul dökülür. Özellikle ilk 6 ay bebeğinizin hassas ve savunmasız cildini, onunla temas eden her şeyi detaylı olarak ele alarak kullanmalısınız.

Ç

çanta

Doğuma giderken anne ve bebek için, ihtiyaçlarından oluşan özel bir çanta hazırlanmalıdır. Çantada bebek için; en küçük boy çocuk bezi, alerjik testi yapılmış ıslak mendil, zıbın, uzun kollu, bacaklı tulum veya, başlık, patik, çorap, eldiven, mevsime uygun yelek veya hırka, bebek battaniyesi, yumuşak küçük havlu, bebek mendili, mama önlüğü, kirli çamaşır torbası, süt sağma cihazı bulunmalıdır. İlk 24 ay boyunca bebeğinizin çantasını ihtiyaçlarına uygun olarak yanınızda bulundurmalısınız.

D

diş çıkarma

Diş çıkarma 3 - 4 aylıkken başlayabildiği gibi, ortalama 6 - 7 aylıkken çıkmaya başlar, 12 - 16 ayı da bulabilir. Dişlerin tamamlanması genellikle 29 aya kadar sürer. Belirtileri; artan tükürük, uyku düzensizliği, iştahsızlık, huzursuzluk, ellerini ısırması, ağız çevresinde hafif döküntüdür. Bu dönemi rahat geçirebilmesi için, bebeğinize çiğneyerek diş etlerini kaşıyabileceği, özellikle soğuk yiyecekler vererek işe başlayabilirsiniz.

E

emzirme

Bebeğin vücut ve ruh sağlığı için en uygun besin, annenin kendi sütüdür. Her annenin sütü, kendi bebeği için en uygun bileşimdedir. Emzirmenin doğumdan hemen sonra başlatılması ve sık emzirme ile süt yapımı kolaylaşır. İlk 6 ayda yalnız anne sütü ile beslenen bebekler sağlıklı büyür ve gelişirler. Onu hızla benimsemeniz, ‘anne’ kimliğinizi ve ilişkinizi güçlendirmeniz, onun sağlıklı bir kişilik kazanması için bebeğinizi emzirmelisiniz.

F

folik asit

Anne adaylarının hamilelik öncesi başlanması tavsiye edilen B vitamini grubundadır. Bebeğin hücre ve sinir sistemi gelişimi için kullanılan vitamindir. Vücutta protein sentezi, hücre çoğalması ve kemik iliğinin görevini eksiksiz yerine getirmesi gibi işlevlerde bulunur.

G

gebelik

40 haftalık (280 gün) bir süreçtir. İlk 3 ayda hormon değişiklikleri nedeniyle, kusma, baş ağrısı, halsizlik gibi etkenler ortaya çıkabilir. İkinci 3 ay, annenin bebeğini gerçek anlamda hissettiği dönemdir. Son 3 ay ise, hamilelikte en çok kilo alınan dönem, bebeğin gelişimini tamamladığı süreçtir. Bebeğinizin sağlığı için, bu dönemi sakin, huzurlu ve mutlu geçirmelisiniz.

H

hazımsızlık

Eğer bebeğiniz bir günde 3 saatten, ha?ada 3 günden fazla ağlıyorsa ve acısının tıbbi olarak bir açıklaması yoksa bunun nedeni gaz problemidir. Henüz sindirim sistemi yeterince gelişmeyen ve hareket kabiliyeti az olan bebeğin vücudunda gaz birikimi meydana gelir. Kendi başına ıkınma vs. gibi güç gerektirecek işleri de yapamadığı için bu gaz, bebeği ve aileyi rahatsız eder. Gaz ilaçlarının yanı sıra bebeğinize gaz masajı yapabilirsiniz.

İ

ilk gün

Bebek doğar doğmaz, ilk muayenesi yapıldıktan sonra annesinin şefkatli kollarına bırakılmalı hatta mümkünse annesinin göğsüne yatırılmalıdır. Doğumun ilk saatinden itibaren emzirmeye çalışılmalıdır. İlk günleri uykuda geçen yeni doğan bebeğin; ilk 24 saatte kakasını ve ilk 48 içerisinde idrarını yapmalıdır. Bebeğinizin büyüme ve gelişimini izlerken onu başka bebeklerle kıyaslamadan, dikkatle gözlemlemelisiniz.

K

kolik

Literatürdeki karşılığı ‘şiddetli karın ağrıları nedeniyle yakınmalar’ şeklindedir. Yenidoğanın, ilk altı hafta içerisinde bu mide rahatsızlığını yaşamasının sebebi, yeni oluşan sindirim sisteminin sütü emmeyi, besinleri işlemeyi ve sonra vücutlarından atmayı yeni öğrenmesinden kaynaklanır. Bebeğinize sarılarak, pozisyonunu değiştirerek veya karnına yapacağımız yumuşak bir masajla onu sakinleştirebilirsiniz.

L

lohusalık

Doğumdan sonraki ilk 6 haftalık (yaklaşık 40 gün) dönemdir. Annenin hamilelik ve doğum sürecinde vücudunda meydana gelen değişimin yerini normal düzenine bırakmasıdır. Hormonların etkisiyle süt salgılanır. Anne gebelik boyunca aldığı kiloları geri vermeye başlar, şişlik ve ödemler azalır. Ellerde uyuşma ve bacaklarda kramp gibi şikayetler geçer. Bu dönemi, bebeğinizle ilişkinizi güçlendirmek üzere yaşamalısınız.

M

mama

Yeni doğan bebekler ilk 6 ay boyunca sadece anne sütü ile beslenmelidir. 6. ayı dolunca ek besinlere geçiş yapılmalıdır. Ek gıdalara tahıllar, sebze ve meyve püreleri, yoğurt gibi besinlerle, tadımlık olarak 2 - 3 tatlı kaşığı kadar başlanmalıdır. İlk 1 yılı bebeğinizin bağışıklık sistemini güçlendirmek için çok önemli olduğundan 6. aydan sonra da bebeğinizi her gün en az 500 ml anne sütü ile beslemelisiniz.

N

ninni

Bebeğin, uykuya dalışını ve huzurlu bir uyku uyumasını yardımcı olan ezgili sözlerin bütünü olan ninni; öğrenme, algılama, dikkat toplama gibi yeteneklerinin gelişmesini sağlar. Özellikle iletişim zorluğu çeken bebeklerin de iletişim kurmalarına yardımcı olan ninni, anne ile bebek arasındaki bağı da en üst düzeye taşır. Huzurlu bir uykuya dalması için bebeğinizi ninnilerle uyutabilirsiniz.

O

oyun

Gelişim basamakları boyunca çocuğun hareketlerine düzen getiren, zihinsel, bedensel ve psiko-sosyal gelişimlerinde yardımcı olan, hayal gücünü ve yaratıcı yeteneklerini geliştiren tüm oyun malzemesi oyuncak olarak tanımlanabilir. Oyuncaklar çocukların çeşitli renk, boyut ve şekilleri kavramalarına, sayısal ve yazınsal kavramlardan haberdar olmalarına yardımcı olurlar. Bebeğinizle oyunlar oynamanız ilişkinizin güçlenmesine yardımcı olur.

Ö

öksürük

Yenidoğanın hava yolu açıklığını sağlamada ortaya çıkan bir reflekstir. Aksırma ile üst, öksürme ile de alt solunum yolu temizlenir. Bu refleks yaşam boyu devam eder. Bütün bu refleksler, bebeğinizin gelişiminin sağlıklı olup olmadığını takip etmeniz için verilen ipuçlarıdır. Pek çok sebepten kaynaklanabilen öksürük için, bebeğinizin doktoruna danışabilirsiniz.

P

pişik

Bebeklerin hassas derilerinin bez içerisinde uzun süre havasız ve ıslak kalması ya da dışkıları yüzünden ciltlerinin tahriş olmasından kaynaklanır. Bu durumdan korunmak için, uygun boyda ve iyi kalitede bezler kullanmalı, bebeğin altını su ile yıkayıp, iyice kurulayarak ve havalandırarak temizlemelidir. Bebeğinizin hassas cildi için, pişik önleyici kremler, badem yağı veya zeytinyağı da kullanabilirsiniz.

R

refleksler

Bebeğin sağlığı hakkında bilgi veren önemli ipuçlarıdır. Başlıca yenidoğan refleksleri moro, arama-emme, yakalama, tonik-boyun, adımlama, esneme ve hıçkırık, emekleme, çekmedir. Bu reflekslerin büyük bir bölümü ilerleyen aylarda kendiliğinden ortadan kalkar. Bebek büyüdükçe daha karmaşık beceriler edinir ve böylece kendini daha iyi koruyabilir. Bebeğinizin reflekslerini gözlemleyerek gelişimi hakkında fikir sahibi olabilirsiniz

S

sarılık

Yenidoğan bebeklerde çok sık görülür; vücuttaki bilirubin adındaki maddenin artması sonucu cilt ve göz kapaklarına sarı bir renk yerleşir. Anne sütü sarılığı, kan uyuşmazlığı sarılığı gibi farklı sebeplerle oluşur. Tedavisi kolay ve mümkündür fakat doktor kontrolünde önemle ele alınmalıdır. Bebeğinizi sürekli gözlem altında tutarak, titiz bir bakımla kısa sürede sarılıktan kurtarabilirsiniz.

T

tuvalet eğitimi

En uygun dönem 24 - 36 aylar arasıdır. Daha erken dönemde başlamak ve aşırı baskı kurarak bir an önce çocuğun temiz kalmasını sağlamaya çalışmak, fizyolojik ve ruhsal sorunların başlamasına neden olabilir. Başardığında sevinci fazla abartmadan göstermek, tuvalet alışkanlığı konusunda bir yanlış yaptığında üzerinde durmayıp onu azarlamamak eğitim sürecinin püf noktasıdır. Çocuğunuza sabırla yaklaşımınız bu süreci daha kolay aşmanızı sağlayacaktır.

U

uyku

Uyuma zamanı yaş büyüdükçe azalır. Yeni doğan bir bebek yaklaşık 16 - 18 saat uykuya ihtiyaç duyarken, 3 aylık için 15 saat, 9 aylık içinse 14 saat uyku yeterlidir. Vücudunun günlük uyku ritmini geliştirmesi için yaklaşık altı ay geçmesi gerekir. Gündüz emzirirken, dikkatini çekmek ve etkileşimini artırmak için onunla sohbet ederek; gece emzirirken ışıkları kısarak ve mümkün olduğunca az gürültü olmasına özen göstererek bebeğinizin öğrenme sürecine katkıda bulunabilirsiniz.

V

vücut ısısı

Vücut ısısının normalden fazla olması, yüksek ateş (hipertermi) olarak tanımlanır. Yenidoğanın ateşi, çocuk ve erişkin değerleriyle aynıdır. Koltuk altından ölçülen ateşin 370C’yi geçmesi ateş olarak kabul edilebilir. Bebeklerde genellikle düşük vücut ısısıyla karşılaşılır. Yüksek ateşin en sık nedeni; ortam ısısının yüksek olması ve bebeğin fazla giydirilmesidir. Bebeğiniz ateşlendiğinde, ortam ısısını normale indirmeniz, üstündeki kıyafetleri çıkartmanız, ılık bir duşa sokmanız, normale dönme sürecini hızlandıracaktır.

Y

yatma pozisyonu

Geçmişte bebekler yüz üstü yatırılırdı fakat bu pozisyon, Ani Bebek Ölümleri Sendromu riski taşıdığından günümüzde sırt üstü yatırmanın daha doğru olduğu kararına varıldı. Bebek, sırt üstü yatırılarak nefes yollarının kapanması önlenmiş olur. Bebek yan yatırıldığında kendi kendine yüz üstü dönmesi riski de olduğundan, sırt üstü pozisyonda uyuması sağlanmalıdır. Bebeğinizi ancak uyuma zamanı dışında yan yatırabilirsiniz.

Z

zeka gelişimi

Bebeklerde beyin gelişimi için ilk ve en önemli adım sağlıklı bir gebeliktir, çünkü anne karnında tamamlanır. Annenin hamilelikte protein ve Omega3 açısından zengin deniz ürünleriyle beslenmesi gerekir. Zeka gelişimi için özellikle 1. ve 3. aylar arasındaki dönemde beslenme, uyku düzeninin oluşturulması, uyku süresince de odanın yeterince karanlık olması önemlidir. İletişiminiz ve seçtiğiniz oyunlar doğrultusunda, bebeğinizin beyni hayatının ilk üç yılında şaşırtıcı bir hızla gelişecektir.